Met andere ogen naar een slak
De afschuw in de ogen van sommigen is niet mals. De blikken gaan van het digibord naar mij en weer terug. ‘Huh echt?’ en ‘oh nee hoor dat ga ik echt niet doen.’ En daarna weer die ogen. Smekend haast. ‘Dit is toch een grapje?’ Maar terwijl ik het lokaal rondkijk, schud ik langzaam maar onverbiddelijk mijn hoofd. ‘Nee hoor, gewoon meenemen die drie huisjesslakken. Doe ze maar in een potje, paar gaatjes in de deksel, beetje aarde en wat blaadjes erbij. Maak er maar een mooi huisje van. Tot volgende week he!’
Ook dit jaar is het net als de jaren daarvoor. Zodra ik mijn pabostudenten laat weten dat ze voor de volgende keer drie levende huisjesslakken moeten meenemen, is de wanhoop bij sommigen nabij. Hoe ik het bedenk en of we niet gewoon slakken van een plaatje kunnen bekijken? Maar ik schud lachend mijn hoofd en geef geen millimeter toe.
‘He Gert, moeten ze volgende week slakken meenemen?’, vraagt collega Shirley aan mij. Als ze mijn brede glimlach ziet weet ze genoeg. ‘Ik heb mijn mentorklas verteld dat ik dat ook moest doen toen ik nog student bij je was. En ik zei ook dat ik die les nooit meer ben vergeten.’
Mijn werk als natuurdocent vind ik gaaf, maar ook moeilijk. Niet het lesgeven op zich, daar heb ik inmiddels genoeg ervaring mee. Maar door een gevoel van onrust dat de laatste jaren steeds sterker wordt en voortkomt uit wat ik bij mijn studenten zie en hoor. Steeds minder kennis van de natuur, steeds minder natuurervaringen en wellicht nog erger, steeds minder nieuwsgierigheid.
En dat terwijl er toch echt wel iets aan de hand is in de wereld.
‘Wie is deze zomer gevlucht voor natuurgeweld? Voor branden, zware buien of overstromingen?’ In alle vijf klassen waar ik de afgelopen week les aan gaf, gaan er vingers in de lucht. De één moest hals over kop weg vanwege bosbrand, de ander vanwege overstromingen en weer een ander vanwege noodweer. En als ik vraag of zij ook doorhebben dat er iets groots aan de hand is wat het klimaat betreft, knikken velen.
Uit onderzoek is bekend dat veel jongeren zich grote zorgen maken over hun toekomst. Klimaatverandering staat daarbij hoog op hun lijstje. ‘Moet je hier wat mee als meester of juf?’ Geknik bij velen. ‘Maar hoe doe je dat dan Gert? Van pessimistische vooruitblikken worden kinderen ook niet blij.’ ‘Ja dat vind ik ook, dat past ook niet bij hoe kinderen in het leven staan denk ik. Daarom probeer ik in mijn onderwijs te laten zien hoe mooi en bijzonder de natuur is. En dan niet alleen ver weg, maar ook heel dicht bij je eigen huis. Zo hoop ik dat kinderen trots worden op ‘hun’ planten, ‘hun’ dieren en ‘hun’ omgeving. Dat ze er daarom hopelijk zuinig mee omgaan, omdat het zo mooi is. Dat is mijn insteek.’
De afgelopen week stond het Nederlandse onderwijsland op zijn kop vanwege de steeds maar weer slechtere resultaten bij taal en rekenen. Wat echter onderbelicht bleef was dat de resultaten bij natuurwetenschappen ook opnieuw daalden ten opzichte van eerdere jaren. Maar wie hoorde daar iets over?
Het één is misschien niet belangrijker dan het ander. Sterker nog, natuurlijk is er een verband tussen de onderlinge scores. En daar moeten we rap verandering in aanbrengen. Want van onze aarde hebben we er maar één en als mens staan we daar niet los van. De hoeveelheden gif, pfas en microplastics stapelen zich op in ons lichaam, de bodem- en waterkwaliteit neemt al jaren af, om nog maar te zwijgen over de rampzalige afname van het aantal insecten die zo belangrijk zijn voor de bestuiving van onze voedselgewassen. Dus wat kan ik, los van keuzes in mijn eigen persoonlijke leven, als meester daar aan doen?
‘Ik weet het, jullie kunnen je het nu nog niet voorstellen, maar na volgende week zal je met andere ogen naar de wonderbaarlijke slak kijken. Je zal blij zijn dat zoiets bijzonders in jouw tuin woont.’ Sommigen lachen, anderen zeggen niks. Maar aan de ogen van de meesten zie ik dat ze het eerst nog maar eens moeten zien. En dat is precies waarom ik de komende week zo’n zin heb in de slakkenles. Want wie zich eenmaal verwondert over een slak, kijkt daarna anders naar de wereld.
Wil je meer van me lezen? Kijk dan eens op https://www.gertspeelt.com/. Je kunt daar ook mijn boeken bestellen met daarin vele korte verhalen.
Opmerkingen