De waarheid van King

‘What is the worst enemy you have over here?’ Even is het stil in onze fourwheeldrive landrover. Ik kijk opzij en zie dat Kings ogen, onze Navajo gids met grote cowboyhoed, het rode zandpad voor ons volgen. En dan, als ik het antwoord niet meer verwacht: ‘White men’. Zijn strakke blik vooruit. Stilte.

Het is één dag voor de zomervakantie van 1992. Lilian is vanwege haar studie in de Verenigde Staten en ik eet met mijn leerlingen uit groep 7 de traditionele laatste-schooldag-pannenkoeken zoals dat op mijn basisschool De Brandaris gevierd wordt. ‘Heb je zin in morgen?’, vraagt directeur Geert. Nou en of ik er zin in heb. Want voor me ligt een vijfweekse reis door de Verenigde Staten. Eerst naar Denver om Lilian weer te zien en daarna in een huurauto op pad. America here we come!

Een aantal dagen later toeren we in ‘onze’ Chevrolet door de Rocky Mountains en vergapen ons aan de overweldigende natuurpracht.  Via route 163 rijden we naar de plek waar ik al maanden naar uitkijk: Monument Valley. Het iconische landschap, bekend uit vele cowboy- en indianenfilms, staat hoog op mijn lijstje. Vooral omdat het Navajo territorium is en ik hoop mijn vele vragen hier te kunnen stellen. Als we aankomen op een camping worden we vreemd aangekeken. Geen camper maar een tentje? We krijgen een plekje aan de rand van een kloof en hebben een waanzinnig uitzicht over Monument Valley. In de donkere avond zitten Lilian en ik tegen elkaar aan en zien tientallen kilometers verder blikseminslagen die het landschap in een grillig decor veranderen. Gelukkig blijven de onweersbuien die nacht op grote afstand.

De volgende dag hebben we een trip geboekt met een heuse Navajo-gids. Hij zal ons de hele dag door Monument Valley rijden, iets wat op eigen gelegenheid niet mag. En gelukkig maar, want zo kan ik onze gids, die zich voorstelt als King, de oren van de kop vragen. Maar dat heb ik mis. Hoewel King echt wel zijn best doet en af en toe onze vragen beantwoordt, is hij toch vooral stil en horen we traditioneel indianengezang uit de radio boven de motorgeluiden uitkomen. Hij laat ons enkele prachtige plekken zien, brengt ons naar een plek waar wilde paarden leven en we brengen een bezoek aan een Hogan, een klein rond hutje, waar een bejaarde Navajo-vrouw aan een weefgetouw een kleedje weeft dat we voor slechts 250 dollar mogen kopen.

Even later rijden we zonder kleedje weer verder en hoor ik na mijn vraag uit Kings mond de woorden White men komen. In de stilte die volgt gaan mijn gedachten alle kanten op. Dat ik hem wil vertellen dat niet iedere blanke slecht is, dat er ook blanken zijn die oprecht geïnteresseerd zijn en thuis willen vertellen over de grootsheid van de inheemse volken van Amerika. Dat ik zo van powwow gezang houd. Dat ik het ook vreselijk vind dat ze ooit de Long Walk hebben moeten lopen waarbij een kwart van zijn volk de dood vond en er nooit excuses kwamen. Dat….

Maar ik laat de stilte over me heen komen en tuur met zijn ogen mee over het stoffige pad dat voor ons uit slingert. Een paar uur later nemen we afscheid en bedankt hij ons voor onze interesse.

De afgelopen weken merkte ik hoe die dag uit 1992 weer terugkeerde toen ik de Netflix serie Dark Winds keek. Een serie die zich afspeelt in de jaren 60. Met acteurs van Navajo afkomst, met beelden opgenomen in Monument Valley en met de constant sluimerende spanningen tussen de Navajo en de blanken. En daarbij speelt steeds weer dat er in die wereld twee soorten recht bestaan: White men’s right en Indian right. Het laat zich raden welke van die twee bepaalden hoe het er toen aan toe ging.

En nu, in onze tijd, is daar in de Verenigde Staten een derde recht bijgekomen, die van de grote blonde leider, die van de White man. En hoewel het slechts één lettertje verschilt denk ik nu pas echt te begrijpen wat King destijds bedoelde.

---

Wil je op de hoogte blijven van nieuwe verhalen? Registreer dan je mailadres op https://www.gertspeelt.com/blog en ontvang gratis een bericht in je mailbox zodra een nieuw verhaal is gepubliceerd.